สมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี เป็นพระราชธิดาพระองค์เดียวในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว กับพระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวี ประสูติเมื่อวันอังคารที่ ๒๔ พฤศจิกายน ๒๔๖๘ ก่อนพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว จะเสด็จสวรรคตเพียงวันเดียว
สมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี ทรงปฏิบัติพระกรณียกิจเพิ่มพูนขึ้นเป็นลำดับ โดยทรงแบ่งเบาพระราชภาระของ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว โดยเฉพาะในด้านสังคมสงเคราะห์ โดยเสด็จออกเยี่ยมราษฎรตามหัวเมืองทั้งใกล้ไกล พร้อมพระราชทานพระอนุเคราะห์แก่ผู้ยากไร้อยู่เสมอ ครั้นสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอและสมเด็จพระเจ้าลูกเธอในรัชกาลปัจจุบัน ทรงเจริญพระวัยขึ้นกระทั่งทรงสามารถแบ่งเบาพระราชกรณียกิจได้ กอปรกับสมเด็จพระเจ้าภคินีเธอฯ มีพระชนมายุสูงขึ้น จึงได้เสด็จออกทรงเยี่ยมราษฎรในถิ่นทุรกันดารน้อยลง
องค์กรที่ทรงรับไว้ในพระอุปถัมภ์
- คณะลูกเสือแห่งชาติ
- ค่ายลูกเสือเพชรรัชต์
- ชมรมคนรักวัง
- มูลนิธิดุลยภาพบำบัดเพื่ออายุและสุขภาพ
- มูลนิธิพระราชนิเวศน์มฤคทายวัน
- มูลนิธิโรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร
- มูลนิธิวชิรพยาบาล
- มูลนิธิศรีรัตนโกสินทร์
- มูลนิธิหม่อมเจ้าหญิงพิจิตรจิราภา เทวกุล
- มูลนิธิอนุรักษ์พระราชวังพญาไท
- โรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร จังหวัดปราจีนบุรี
- โรงเรียนกองทัพบกอุปถัมภ์ เพชราวุธวิทยา
- โรงเรียนเทศบาลปลูกปัญญา จังหวัดภูเก็ต
- โรงเรียนมหาวชิราวุธ จังหวัดสงขลา
- โรงเรียนยุพราชวิทยาลัย จังหวัดเชียงใหม่
- โรงเรียนปรินส์รอยแยลส์วิทยาลัย จังหวัดเชียงใหม่
- โรงเรียนเพชรรัชต์
- โรงเรียนศรีอยุธยา
- โรงเรียนสายน้ำผึ้ง
- โรงเรียนสยามธุรกิจพณิชยการ
- วัดพุทธปทีป กรุงลอนดอน สหราชอาณาจักร
- สถาบันสันติราษฎร์บริหารธุรกิจ
- สมาคมนักเรียนเก่าอังกฤษแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์
- สมาคมมิตรภาพกีฬาแข่งนก
- สมาคมศิษย์เก่าพณิชยการสันติราษฎร์
- สมาคมสตรีอาสาสาสมัครรักษาดินแดน กรุงเทพมหานคร
- สมาคมสตรีอาสาสมัครรักษาดินแดนแห่งประเทศไทย
- สมาคมสตรีอาสาสมัครแห่งประเทศไทย
- สหพันธ์สมาคมสตรีอาสาสมัครรักษาดินแดนแห่งประเทศไทย
- สโมสรลูกเสือกรุงเทพ
- สมาคมสโมสรลูกเสือวิสามัญแห่งประเทศไทย
- สามัคคีสมาคม ในพระบรมราชูปถัมภ์
- สโมสรเนตรนารีเพชราวุธ
- สำนักงานอาสากาชาด สภากาชาดไทย
อย่างไรก็ดี แม้ทุกวันนี้จะได้เสด็จออกไปทรงปฏิบัติพระกรณียกิจนอกสถานที่น้อยลงเนื่องด้วยพระชนมายุที่สูงขึ้น แต่ก็ยังพระราชทานพระวโรกาสให้ผู้แทนองค์กรต่างๆ เฝ้ากราบทูลรายงานความก้าวหน้าพร้อมทั้งรับพระราชทานพระกรุณาโดยประการต่างๆ อย่างต่อเนื่อง
สมเด็จพระเจ้าภคินีเธอฯ มีพระปณิธานอันแน่วแน่ในการทรงบำเพ็ญพระกรณียกิจ ดังปรากฏในพระดำรัสที่พระราชทานในงานฉลองพระชนมายุ ๖๑ พรรษา ๒๒ พฤศจิกายน ๒๕๒๙ ณ วชิราวุธวิทยาลัย ความตอนหนึ่งว่า
"ฉันขอกล่าวต่อท่านทั้งปวงว่า จะพยายามบำเพ็ญตนเพื่อประโยชน์แก่บ้านเมือง ด้วยความจงรักภักดีต่อองค์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ผู้ทรงเป็นพระประมุขของชาติ ทั้งจะได้รักษาเกียรติศักดิ์แห่งความเป็นราชนารีในมหาจักรีบรมราชวงศ์ไว้ชั่วชีวิต"
นับเป็นความโชคดียิ่ง ที่ทรงพระเมตตารับโรงเรียนมหาวชิราวุธ จังหวัดสงขลา ซึ่งเป็นโรงเรียนมัธยมโรงแรกของหัวเมืองทางภาคใต้ ไว้ในพระอุปถัมภ์ตั้งแต่วันที่ ๑๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๒ เป็นต้นมา พวกเราชาวมหาฯ จึงควรระลึกไว้เสมอว่านี่คือสถาบันแห่งเกียรติยศอย่างแท้จริง จะทำสิ่งใดก็ขอให้เป็นสิ่งที่ดีงามเป็นประโยชน์ ให้สมกับเกียรติยศที่ได้รับ
เขียนโดย ฝ่ายสืบสานวัฒนธรรมมหาวชิราวุธ
